Co to jest tarnina?
Tarnina, znana również jako śliwa tarnina (Prunus spinosa), to dziko rosnący krzew z rodziny różowatych. Spotykana głównie na obrzeżach lasów, polach, przy drogach i w zaroślach, jest rośliną bardzo charakterystyczną – wyróżnia się ciernistymi gałęziami, drobnymi, intensywnie pachnącymi białymi kwiatami oraz kulistymi owocami o ciemnofioletowej skórce. Choć surowe owoce tarniny są cierpkie i kwaśne, po przymrozkach stają się łagodniejsze w smaku i zyskują popularność jako składnik domowych nalewek, dżemów, soków czy konfitur. Nie wszyscy jednak wiedzą, że tarnina posiada imponujące właściwości lecznicze cenione w medycynie naturalnej od setek lat.
Właściwości lecznicze tarniny – na co pomaga?
Owoce, kwiaty i kora tarniny mają różnorodne działanie prozdrowotne. Ze względu na zawartość antyoksydantów, garbników, flawonoidów, witaminy C, witamin z grupy B i antocyjanów, tarnina znajduje szerokie zastosowanie w fitoterapii. Warto poznać, jakie właściwości czynią ją tak wyjątkową:
- Działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne: Związki aktywne obecne w tarninie wspomagają walkę z infekcjami bakteryjnymi, szczególnie w obrębie jamy ustnej, gardła i układu pokarmowego.
- Wspieranie trawienia: Napary z kwiatów tarniny działają łagodnie przeczyszczająco, a także regulują perystaltykę jelit. Spożywane regularnie, mogą pomóc osobom zmagającym się z zaparciami.
- Działanie moczopędne: Wyciągi i napary z tarniny mogą wspierać układ moczowy, pomocne są w łagodzeniu stanów zapalnych nerek oraz pęcherza moczowego.
- Wzmacnianie naczyń krwionośnych: Dzięki obecności rutyny i witaminy C, tarnina wspomaga krążenie krwi i wzmacnia naczynia krwionośne, co może być pomocne w profilaktyce żylaków i obrzęków.
Jak stosować tarninę? Przepisy na napary, syropy i nalewki
Z tarniny wykorzystuje się niemal każdą część – od kwiatów, poprzez owoce, aż po korę i liście. Każdy z surowców wykazuje inne działanie i może być używany w formie różnorodnych preparatów domowej roboty.
Napary z kwiatów tarniny
Najczęściej stosowane w przypadku problemów trawiennych i lekko przeczyszczająco. Są także naturalnym środkiem wspomagającym detoksykację organizmu.
Składniki: - 1 łyżka suszonych kwiatów tarniny - 250 ml wrzątku Zalewamy kwiaty wodą i zaparzamy pod przykryciem przez około 10–15 minut. Można pić 1–2 razy dziennie.
Syrop z owoców tarniny
Pomocny przy przeziębieniach, kaszlu i ogólnym osłabieniu organizmu. Bogaty w witaminę C i antyoksydanty.
Składniki: - 1 kg dojrzałych owoców tarniny - 1 litr wody - 500 g cukru Owoce gotujemy z wodą przez około 15 minut, przecedzamy, dodajemy cukier i ponownie zagotowujemy aż do uzyskania syropu. Przechowujemy w ciemnych butelkach.
Nalewka z tarniny (tzw. tarninówka)
Cieszy się ogromną popularnością w Polsce. Tradycyjnie przygotowywana po pierwszych przymrozkach, gdy owoce tracą cierpkość. Tarninówka jest nie tylko smaczna, ale również wspomaga trawienie, poprawia apetyt i może działać rozgrzewająco.
Składniki: - 1 kg owoców tarniny - 1 litr spirytusu (lub mieszanki spirytusu i wódki) - 300–500 g cukru Owoce myjemy, lekko zgniatamy, zasypujemy cukrem i odstawiamy na tydzień. Następnie zalewamy alkoholem i zostawiamy w ciemnym miejscu na 4–6 tygodni. Po odcedzeniu i przefiltrowaniu rozlewamy do butelek.
Kiedy zbierać tarninę – termin i sposób zbioru
Najlepszym momentem na zbiór owoców tarniny jest jesień – najczęściej październik lub listopad – po pierwszych przymrozkach. Dzięki mrozowi owoce tracą część swoich garbników, stając się słodsze i bardziej przystępne w smaku. Kwiaty tarniny zbiera się wczesną wiosną, tuż przed pełnym rozkwitem, a następnie suszy w przewiewnym miejscu bez dostępu światła słonecznego. Ważne jest, by zbierać tarninę z dala od dróg i terenów zanieczyszczonych.
Przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne stosowania tarniny
Mimo wielu korzyści zdrowotnych, tarnina nie jest wskazana dla każdego. Ze względu na działanie lekko przeczyszczające, osoby z biegunką powinny unikać nadmiernego spożywania naparów z jej kwiatów. Ponadto, pestki tarniny – podobnie jak inne pestki z rodziny różowatych – zawierają amygdalinę, która w organizmie może przekształcać się w cyjanowodór. Dlatego zaleca się ostrożność i unikanie rozgniatania pestek przy domowych przetworach.
U kobiet w ciąży stosowanie preparatów z tarniny powinno być zawsze konsultowane z lekarzem prowadzącym – niektóre związki mogą działać rozkurczowo na mięśnie gładkie. Także osoby uczulone na rośliny z rodziny różowatych powinny zachować ostrożność.
Gdzie kupić lub znaleźć tarninę?
Tarnina rośnie dziko w całej Polsce i łatwo ją znaleźć na miedzach, nieużytkach i w zaroślach. Jeśli jednak nie mamy dostępu do naturalnych stanowisk, suszone surowce można zakupić w aptekach zielarskich, sklepach ekologicznych lub przez internet. Warto zwrócić uwagę na pochodzenie produktu i wybierać te pochodzące z kontrolowanych upraw, bez dodatków chemicznych środków konserwujących.
Tarnina w kosmetyce i pielęgnacji
Nie tylko organizm, ale także skóra może skorzystać na właściwościach tarniny. Ekstrakty z jej owoców i kwiatów stosowane są w kosmetykach pielęgnacyjnych do cery naczynkowej i trądzikowej. Dzięki działaniu ściągającemu, przeciwzapalnemu i antybakteryjnemu pomagają zmniejszyć zmiany skórne, uregulować wydzielanie sebum oraz wzmocnić naczynia krwionośne.
Domowe toniki z naparu z kwiatów tarniny można stosować jako naturalny kosmetyk do przemywania twarzy. Z kolei maseczki na bazie rozgniecionych owoców świetnie sprawdzają się przy cerze tłustej lub mieszanej, przy okazji dostarczając skórze witaminy i antyoksydantów.
